काठमाडौं, ३२ असार — नेपाली बजारमा बिहीबार सुनको मूल्य सामान्य वृद्धि भएको छ भने चाँदीको मूल्य घटेको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज छापावाल सुनको मूल्य प्रतितोला ४०० रुपैयाँले बढेर २ लाख ८५ हजार २ सय रुपैयाँ कायम भएको छ। बुधबार सुन प्रतितोला २ लाख ८४ हजार ८ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यता, चाँदीको मूल्य भने प्रतितोला ९० रुपैयाँले घटेर ४ हजार ३ सय २५ रुपैयाँ कायम भएको महासंघले जनाएको छ। अघिल्लो दिन चाँदी प्रतितोला ४ हजार ४१५ रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय बजारको मूल्यमा हुने उतारचढावका आधारमा नेपाली बजारमा पनि सुन तथा चाँदीको मूल्य दैनिक रूपमा परिवर्तन हुँदै आएको छ।
नेपाली बजारमा सुनचाँदीको मूल्यमा आज सामान्य गिरावट देखिएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासङ्घले सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार आज छापावाल सुन प्रतितोला ६०० रुपैयाँले घटेर दुई लाख ७७ हजार ३०० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ भने चाँदीको मूल्यमा पनि १५ रुपैयाँले कमी आएर प्रतितोला चार हजार २७० रुपैयाँ कायम भएको छ। हिजो मङ्गलबार सुन प्रतितोला दुई लाख ७७ हजार ९०० र चाँदी चार हजार २८५ रुपैयाँमा खरिद-बिक्री भएको थियो। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा देखिएको मूल्य उतारचढावको प्रत्यक्ष प्रभाव स्थानीय बजारमा परेको हो, जहाँ हाल एक औँस सुन तीन हजार ९८६ अमेरिकी डलर र चाँदी ५८ अमेरिकी डलरमा कारोबार भइरहेको छ। सुनचाँदीको मूल्यमा हुने यस्ता सामान्य परिवर्तनले लगानीकर्ता र गरगहनाका उपभोक्ता दुवैलाई प्रभाव पार्ने गर्दछ।
सुर्खेत — कर्णाली प्रदेश सरकारले चालु आर्थिक वर्षको दुई चौमासिक अवधि बितिसक्दा पनि बजेट कार्यान्वयनमा उत्साहजनक प्रगति गर्न नसकेको देखिएको छ। आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को आठ महिना (फागुन मसान्त) सकिँदा विकास बजेट खर्चको अवस्था निकै कमजोर रहेको हो। प्रदेश लेखा नियन्त्रक कार्यालयका अनुसार हालसम्म कुल पुँजीगत बजेटको १९.६४ प्रतिशत अर्थात् ६ अर्ब ४८ करोड १६ लाख ४८ हजार ५६५ रुपैयाँ मात्र खर्च भएको छ। विकास बजेटको २० प्रतिशतसमेत खर्च हुन नसक्दा प्रदेशका अधिकांश विकास निर्माणका काम सुस्त बनेका छन्। प्रदेश सरकारले चालु आर्थिक वर्षका लागि कुल ३२ अर्ब ९९ करोड ६६ लाख ५५ हजार रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको थियो। तर, वर्षको दुई तिहाइ समय सकिँदा पनि करिब २६ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ बजेट अझै खर्च हुन बाँकी रहेको छ, जसले वित्तीय व्यवस्थापन र योजना कार्यान्वयन क्षमतामाथि प्रश्न उठाएको छ। यसैबीच, मुख्यमन्त्री यामलाल कँडेल ले कार्यकालको सुरुमै बजेट कार्यान्वयनलाई प्रभावकारी बनाउने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। उनले मन्त्री र सचिवहरूसँग कार्यसम्पादन सम्झौता गर्दै समयमै योजना सम्पन्न गर्न निर्देशन दिएका थिए। तर आर्थिक वर्ष सकिन चार महिना मात्रै बाँकी रहँदा अपेक्षित उपलब्धि हासिल हुन नसकेको स्वयं मन्त्रीहरूले स्वीकार गरेका छन्। मन्त्रालयगत खर्चमा सुस्तता मन्त्रालयगत रूपमा हेर्दा भौतिक पूर्वाधार तथा सहरी विकास मन्त्रालयको प्रगति अत्यन्तै कमजोर देखिएको छ। ११ अर्बभन्दा बढी बजेट रहेको यस मन्त्रालयले ८ महिनामा करिब १५.६८ प्रतिशत मात्र खर्च गर्न सकेको छ। भूमि व्यवस्था, कृषि तथा सहकारी मन्त्रालयले कुल बजेटको १२.८१ प्रतिशत मात्र खर्च गरेको छ भने यसको पुँजीगत खर्च केवल ४.२७ प्रतिशतमा सीमित छ। सामाजिक विकास मन्त्रालयले २५.१८ प्रतिशत खर्च गरे पनि सन्तोषजनक अवस्था छैन। त्यस्तै जलस्रोत तथा ऊर्जा विकास मन्त्रालयले १७.१६ प्रतिशत र उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण मन्त्रालयले २०.२२ प्रतिशत बजेट कार्यान्वयन गरेका छन्। सबैभन्दा कम बजेट भएको आन्तरिक मामिला तथा कानुन मन्त्रालयले तुलनात्मक रूपमा ३२.४५ प्रतिशत खर्च गरेको छ। कम बजेट खर्च हुनुका पछाडि कानुनी जटिलता, राजनीतिक तथा सामाजिक आन्दोलन, तथा योजना छनोटमा हुने दबाबलाई मुख्य कारणका रूपमा लिइएको छ। केही सचिवहरूले यी चुनौतीहरूकै कारण योजना कार्यान्वयनमा ढिलाइ भएको बताएका छन्। ‘असारे विकास’को जोखिम हालको सुस्त गतिले वर्षको अन्त्यसम्म ८० प्रतिशत प्रगति पुर्याउने लक्ष्य भेट्न कठिन देखिएको छ। यसले अन्तिम समयमा हतार–हतार बजेट खर्च गर्ने ‘असारे विकास’को पुरानै प्रवृत्ति दोहोरिने जोखिम बढाएको छ। समयमै बजेट खर्च हुन नसक्दा एकातिर विकास योजना अलपत्र परेका छन् भने अर्कोतर्फ प्रदेशको समग्र आर्थिक गतिविधिमा समेत सुस्तता आएको देखिएको छ।
काठमाडौं — नेपाली बजारमा बुधबार सुन र चाँदीको मूल्यमा गिरावट आएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघ का अनुसार बुधबार छापावाल सुन तोलामा मूल्य बुधबार १,५०० रुपैयाँले घटेर ३,००,४०० रुपियाँ प्रति तोला कायम भएको छ। अघिल्लो कारोबार दिन मंगलबार छापावाल सुनको मूल्य ३,०१,९०० रुपियाँ प्रति तोला रहेको थियो। थप रूपमा, चाँदीको मूल्य पनि दिनहुँको तुलनामा तल झरेको छ। मंगलबार ४,८८५ रुपियाँ प्रति तोला कायम भएको चाँदी बुधबार घटेर ४,८८० रुपियाँ प्रति तोला कायम भएको महासंघले जनाएको छ। सुनचाँदीको मूल्यमा आउँदो दिनमा के पक्ष–प्रतिक्षेप रहनेछ भन्ने बारेमा बजारका विज्ञ र व्यवसायीको आँकलन फरक–फरक रहेको छ। मूल्यमा उतारचढाव अन्तर्राष्ट्रिय बजार तथा मुद्रा सटही दरमा निर्भर रहने गर्छ।
काठमाडौँ। वाणिज्य, आपूर्ति तथा उपभोक्ता संरक्षण विभागले बजारमा देखिएको अस्वाभाविक मूल्यवृद्धि समायोजन गर्न दैनिक उपभोग्य वस्तुका उत्पादक, पैठारीकर्ता र वितरकलाई निर्देशन दिएको छ। बुधबार जारी प्रेस विज्ञप्तिमा विभागले खानेतेल, ग्यास, चामललगायत अत्यावश्यक वस्तुमा मूल्यवृद्धि र आपूर्तिमा कमी आएको भन्दै त्यसलाई नियन्त्रण गर्न अनुचित नाफा नलिई वस्तु तथा सेवा उपलब्ध गराउन निर्देशन दिएको जनाएको छ। अस्वाभाविक मूल्यवृद्धि समायोजन गरी उपभोक्तालाई राहत दिनसमेत आग्रह गरिएको छ। विभागका अनुसार उपभोक्ता संरक्षण ऐन, २०७५ र नियमावली, २०७६ अनुसार उपभोक्ताको गुणस्तरीय वस्तु तथा सेवा पाउने अधिकार सुनिश्चित गर्न निरन्तर प्रयास भइरहेको छ। यसै क्रममा अन्य सम्बन्धित निकायको सहयोगमा अत्यावश्यक तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुका उत्पादक, विक्रेता, पैठारीकर्ता र सेवाप्रदायक फर्महरूमा संयुक्त अनुगमन कार्य जारी रहेको विभागले स्पष्ट पारेको छ।
काठमाडौं — नेपाली बजारमा सुनको भाउ प्रतितोला ३ लाख नाघ्दै नयाँ कीर्तिमान कायम भएको छ। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज सुनको मूल्य प्रतितोला ३ लाख १ हजार ४ सय रुपैयाँ तोकिएको छ। आज एकैदिन सुनको भाउ प्रतितोला ९ हजार २ सय रुपैयाँले बढेको हो। हिजो भने सुनको मूल्य प्रतितोला २ हजार ९ सय रुपैयाँले घटेर २ लाख ९२ हजार २ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। सुनको मूल्यमा निरन्तर उतारचढाव देखिँदै आएको छ भने आजको मूल्य हालसम्मकै उच्च रहेको महासंघले जनाएको छ।
सुर्खेत — कर्णाली प्रदेश सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा कार्यान्वयन गर्ने उद्देश्यले आवश्यकता आधारमा बजेट स्रोत सुनिश्चित गरेको जनाएको छ। भौतिक पूर्वाधार तथा सहरी विकास मन्त्रालयले चालु आवमा १०९ वटा आयोजनाका लागि स्रोत सुनिश्चित गर्न आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयमा प्रस्ताव पठाए पनि हालसम्म ८५ वटा आयोजनाको मात्र बजेट सुनिश्चित भएको छ। बाँकी करिब दुई दर्जन योजना बजेट अभावका कारण अलपत्र परेका छन्। आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयमा सचिव बारम्बार परिवर्तन हुँदा काम ढिला भएको मन्त्रालयको भनाइ छ। यस वर्ष सबैभन्दा बढी झोलुङ्गे पुल निर्माणका आयोजनामा बजेट सुनिश्चित गरिएको छ। प्रदेशकै सबैभन्दा ठूलो बजेट भएको मन्त्रालय मानिने भौतिक पूर्वाधार तथा सहरी विकास मन्त्रालयको स्रोत सुनिश्चित पनि तुलनात्मक रूपमा बढी हुने गरेको छ। मन्त्रालयका प्रवक्ता इन्जिनियर प्रेमबहादुर वलीका अनुसार बजेट सुरक्षित भइसकेका आयोजनाको बोलपत्र प्रक्रियालाई तीव्र बनाइएको छ। सडकतर्फ धेरैजसो आयोजना कच्ची कटानका अवस्थामा रहेका छन् भने नयाँ तथा पुराना आयोजनाको भौतिक निर्माण सुरु भइसकेको वा अन्तिम चरणमा पुगेको अवस्था छ। भौतिक पूर्वाधार तथा सहरी विकास मन्त्री शेरबहादुर बुढाले पुराना आयोजनाको प्रगति बढाउन निरन्तर छलफल भइरहेको र बजेट सुनिश्चित भएका आयोजनाको कार्यान्वयनका लागि जिल्ला कार्यालयलाई पत्राचार गरिसकिएको जानकारी दिए। दश जिल्लामा पुलको अभावलाई ध्यानमा राख्दै २० वटा पक्की पुल र ४८ वटा झोलुङ्गे पुल निर्माणका लागि अख्तियारी दिइएको छ। साथै १६ स्थानमा सडक निर्माण र एउटा बेलिब्रिज निर्माणका लागि समेत बजेट सुनिश्चित गरिएको छ। सुर्खेतमा ४ सडक, ७ पक्की पुल र ५ झोलुङ्गे पुल निर्माण हुनेछन्। जाजरकोटमा २ सडक, ६ पक्की पुल, ३ झोलुङ्गे पुल र १ बेलिब्रिज निर्माण हुनेछ। दैलेखमा १ सडक, २ मोटरेबल पुल र १० झोलुङ्गे पुल निर्माण गरिनेछ। रुकुमपश्चिममा १ सडक, ३ पक्की पुल र १ झोलुङ्गे पुल, मुगुमा १ सडक र ९ झोलुङ्गे पुल निर्माण हुनेछन्। त्यस्तै सल्यानमा १ सडक र १ मोटरेबल पुल, जुम्लामा १ सडक र ४ झोलुङ्गे पुल, हुम्लामा १ सडक र ४ झोलुङ्गे पुल, कालिकोटमा १ सडक र ५ झोलुङ्गे पुल तथा डोल्पामा ३ सडक, २ पक्की पुल र ७ झोलुङ्गे पुल निर्माणका लागि बजेट सुनिश्चित गरिएको छ। १०९ वटा आयोजनामध्ये ८५ वटाको मात्र स्रोत सुनिश्चित भएको र चालु आर्थिक वर्षमै बोलपत्र आह्वान गरी काम सुरु गरिने प्रवक्ता वलीले जानकारी दिए। विश्व बैंकसँग पूर्वाधारको समीक्षा यसैबीच विश्व बैंकको आर्थिक सहयोगमा कर्णाली प्रदेशमा सञ्चालन भइरहेका भौतिक पूर्वाधार आयोजनाको समीक्षा गरिएको छ। कर्णालीका १० जिल्लामा सडक पूर्वाधारमा विश्व बैंकको लगानी रहेको छ। प्रदेश सरकारको समन्वयमा भइरहेको कामको प्रभावकारिता र भावी लगानीका विषयमा छलफल गरिएको मन्त्री बुढाले बताए। छलफलमा विश्व बैंककी नेपाल प्रमुख रेनु अनेजा, मन्त्रालयका सचिव अर्जुनकुमार बम, प्रादेशिक आयोजना व्यवस्थापन एकाइ सुर्खेतको टोली सहभागी थिए। हुम्ला, कालिकोट र दैलेखमा हाल निर्माण कार्य जारी छ। प्रदेश सरकारले सञ्चालन गरिरहेका आयोजनामा विश्व बैंकको करिब ८० प्रतिशत लगानी रहेको र अन्य जिल्लामा पनि पूर्वाधार विकासका लागि प्रक्रिया अघि बढिरहेको मन्त्री बुढाको भनाइ छ। विश्व बैंकका प्रतिनिधिले भने कार्यालयस्तरको असहयोगका कारण कतिपय ठाउँमा कामले अपेक्षित गति लिन नसकेको गुनासो गरेका छन्।
काठमाडौं – संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)स्थित नेपाली दूतावासले त्यहाँ कार्यरत नेपाली नागरिकलाई अवैध वित्तीय कारोबार ‘हुण्डी’ नगर्न तथा नगराउन आग्रह गरेको छ। दूतावासले मंगलबार अत्यन्त जरुरी सूचना जारी गर्दै विदेशमा रहँदा अनौपचारिक माध्यमबाट विप्रेषण (रेमिटेन्स) पठाउने वा नेपाल नपठाई अन्यत्र प्रयोग गर्ने कार्य गैरकानुनी भएको स्पष्ट पारेको छ। नेपाल सरकारको नीति अनुसार विदेशबाट पठाइने सम्पूर्ण विप्रेषण रकम वैधानिक वित्तीय प्रणालीमार्फत मात्र पठाउनुपर्ने व्यवस्था रहेको दूतावासले जनाएको छ। दूतावासका अनुसार उक्त विषयमा नियमित रूपमा परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत अर्थ मन्त्रालय तथा सम्बन्धित निकायलाई जानकारी गराउँदै आइएको छ। सूचनामा यूएईमा रहेका कुनै पनि नेपाली व्यक्ति वा संस्थाले अनौपचारिक रूपमा हुण्डी कारोबार गरेको वा गराएको पाइएमा कानुनअनुसार कारबाही हुने उल्लेख गरिएको छ। यसैगरी अवैध वित्तीय कारोबारमा संलग्न व्यक्ति वा संस्थाबारे प्रमाणसहित विवरण दूतावासको इमेलमार्फत उपलब्ध गराई सहयोग गर्न पनि अनुरोध गरिएको छ। नेपाली राजदूतावासले अवैध वित्तीय कारोबार निरुत्साहित गर्न यूएईमा रहेका सम्पूर्ण नेपाली समुदायको सक्रिय सहकार्य आवश्यक रहेको भन्दै सचेत रहन आग्रह गरेको छ।
काठमाडौं । सोमबार पनि सुनको भाउले नयाँ रेकर्ड कायम गरेको छ । अघिल्लो दिनको तुलनामा आज सुनको मूल्य प्रतितोला १ हजार ९ सय रुपैयाँले बढेको हो । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आज सुन प्रतितोला २ लाख ६० हजार ७ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । यो मूल्य हालसम्मकै उच्च हो । यसअघि आइतबार मात्रै सुनको भाउ २ लाख ५८ हजार ८ सय रुपैयाँ पुगेर रेकर्ड बनेको थियो । त्यसअगाडि असोज ३१ गते सुनको मूल्य २ लाख ५८ हजार रुपैयाँ पुगेको थियो, जुन त्यसबेला उच्च मानिएको थियो । यस्तै, चाँदीको भाउ पनि बढेको छ । आज चाँदी प्रतितोला ४५ रुपैयाँले बढ्दै ३ हजार ८७० रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो दिन चाँदी प्रतितोला ३ हजार ८२५ रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो । चाँदीले यसअघि गत शुक्रबार हालसम्मकै उच्च ३ हजार ९०५ रुपैयाँको रेकर्ड बनाएको थियो ।
काठमाडौं — भारतले नेपालमा १०० भारुभन्दा माथिका नोट प्रयोगमा लगाएको प्रतिबन्ध हटाएको छ। भारतीय केन्द्रीय बैंक (रिजर्भ बैंक अफ इन्डिया–आरबीआई) ले राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गर्दै ठूला दरका भारतीय नोट नेपालमा चलनचल्ती (सटही) गर्न सकिने व्यवस्था लागू गरेको हो। हाल नेपालमा १०० रुपैयाँ दरका भारु मात्र चलनमा छन्। नयाँ निर्णयअनुसार अब २०० र ५०० दरका भारतीय नोट पनि नेपालमा सटही गर्न सकिनेछ। आरबीआईले सार्वजनिक गरेको व्यवस्थाअनुसार नेपालमा ल्याउन वा नेपालबाट भारत लैजान सकिने ठूला दरका भारु नोटको अधिकतम सीमा २५ हजार तोकिएको छ। तर यो प्रावधान प्रभावकारी रूपमा लागू हुन नेपाल राष्ट्र बैंकले परिपत्र जारी गर्नुपर्ने विशेषज्ञहरूको भनाइ छ। सन् २०१६ मा भारतले ५०० र १,००० दरका नोट अमौद्रिकीकरण गरेपछि नेपालले पनि ठूला दरका नोट प्रयोगमा रोक लगाएको थियो। त्यसपछि नेपालमा एक सय दरका भारु मात्र आधिकारिक रूपमा प्रयोगमा रहँदै आएको थियो। नयाँ व्यवस्था कार्यान्वयनमा आएपछि भारतबाट नेपाल आउने पर्यटक, व्यापारी तथा यात्रुका लागि वित्तीय कारोबार सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ। भारतले भुटानलाई पनि यस्तै सुविधा प्रदान गरेको छ।