काठमाडौं । आधुनिक जीवनशैलीसँगै शारीरिक निष्क्रियता तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। लामो समयसम्म बस्ने बानी, मोबाइल तथा कम्प्युटरको अत्यधिक प्रयोग र यातायातका साधनमा बढ्दो निर्भरताका कारण मानिसहरूको दैनिक शारीरिक गतिविधि घटिरहेको छ। यसको प्रत्यक्ष असर मुटुरोग, मधुमेह, मोटोपना तथा मानसिक तनावजस्ता दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्यामा देखिन थालेको छ।

यही सन्दर्भमा हालै सार्वजनिक भएका अन्तर्राष्ट्रिय वैज्ञानिक अध्ययनहरूले आशावादी सन्देश दिएका छन्। अध्ययनअनुसार दिनको केवल ५ मिनेट शारीरिक व्यायामले पनि स्वास्थ्य सुधार र दीर्घायु जीवनमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।

युरोप र अमेरिकाका विभिन्न अनुसन्धान संस्थाहरूले संयुक्त रूपमा गरेको अध्ययनमा करिब १ लाख ३५ हजारभन्दा बढी वयस्कहरूको दैनिक शारीरिक गतिविधि लामो समयसम्म विशेष उपकरणमार्फत अनुगमन गरिएको थियो।

अध्ययनको निष्कर्षअनुसार दिनमा केवल ५ मिनेट छिटो हिँड्ने वा मध्यम स्तरको शारीरिक व्यायाम गर्ने व्यक्तिहरूमा समग्र मृत्यु जोखिम कम हुने सम्भावना देखिएको छ। साथै, दैनिक बस्ने समय ३० मिनेटले घटाउँदा पनि स्वास्थ्यमा उल्लेखनीय सुधार देखिएको पाइएको छ। विशेषगरी कम शारीरिक सक्रियता भएका व्यक्तिहरूमा सानो परिवर्तनले समेत ठूलो स्वास्थ्य लाभ दिन सक्ने अध्ययनले देखाएको छ।

स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूका अनुसार लामो समयसम्म बसिरहने बानीले रक्तसञ्चार सुस्त बनाउने, शरीरको चयापचय प्रक्रिया घटाउने, बोसो जम्ने सम्भावना बढाउने तथा मधुमेह र मुटुरोगको जोखिम बढाउने गर्दछ।

तर दैनिक ५ मिनेट मात्र शारीरिक व्यायाम गर्दा पनि शरीरमा सकारात्मक परिवर्तन सुरु हुन्छ। यसले मुटुको धड्कन सक्रिय बनाउने, रक्तसञ्चार सुधार गर्ने, अक्सिजनको आपूर्ति बढाउने, ऊर्जा स्तर वृद्धि गर्ने तथा थकान कम गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ।

मानसिक स्वास्थ्यमा पनि यसको सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। नियमित सानो व्यायामले तनाव कम गर्ने, मनलाई हल्का बनाउने, ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमता वृद्धि गर्ने तथा निद्राको गुणस्तर सुधार गर्ने विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

दैनिक जीवनमा ५ मिनेटको व्यायामलाई सहज रूपमा अपनाउन सकिन्छ। छिटो हिँड्ने, सिँढी प्रयोग गर्ने, फोनमा कुरा गर्दा हिँड्ने वा प्रत्येक एक घण्टामा केही समय उठेर हिँड्ने जस्ता सामान्य अभ्यासले पनि पर्याप्त लाभ दिन सक्छ।

प्राकृतिक चिकित्सकहरूका अनुसार शरीरलाई निरन्तर चलायमान राख्नु नै स्वास्थ्यको आधार हो। शारीरिक गतिविधिले रक्तसञ्चार, पाचन प्रणाली तथा प्रतिरक्षा प्रणालीलाई सुदृढ बनाउन मद्दत गर्छ। त्यसैले “गतिशीलता नै औषधि हो” भन्ने अवधारणालाई प्राकृतिक चिकित्सामा विशेष महत्व दिइन्छ।

अध्ययनहरूको निष्कर्षले दैनिक ५ मिनेटको शारीरिक व्यायामले पनि स्वास्थ्यमा महत्वपूर्ण फाइदा पुर्‍याउन सक्ने पुष्टि गरेको छ। सानो तर निरन्तर शारीरिक सक्रियता दीर्घायु, मानसिक सन्तुलन र समग्र स्वास्थ्य सुधारको सरल, व्यवहारिक तथा प्रभावकारी उपायका रूपमा रहेको विज्ञहरू बताउँछन्।