हरियो धनिया किन खाने? फाइदा र उपयोगहरू

 काठमाडौं।  नेपाली भान्सामा झोल, तरकारी, अचार वा चटनीमा हरियो धनियाको उपस्थिति आम देखिन्छ। धेरैले यसलाई केवल सजावटको सामग्री वा झारझारोको रूपमा लिने गरेका छन्। तर, आधुनिक चिकित्सा र आयुर्वेद दुवैका अनुसार हरियो धनिया स्वाद मात्रै होइन, स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै लाभदायक वनस्पति हो।

धनियामा पाइने विभिन्न पोषक तत्व—जसमा भिटामिन ए, सी, के, फोलेट, पोटासियम, म्याग्नेसियम, फाइबर र शक्तिशाली एन्टिअक्सिडेन्टहरू—शरीरको समग्र स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने प्रमाणित भइसकेको छ। विशेषगरी एपिगेनिन, क्वेर्सेटिन र लुटेओलिनजस्ता प्राकृतिक यौगिकहरू धनियालाई अझ उपयोगी बनाउँछन्।

धनियाको नियमित सेवनले पाचन प्रणाली सुधार गर्न मद्दत गर्छ। अपच, ग्यास र पेट फुल्ने समस्यामा यसको फाइबर र एन्टिअक्सिडेन्टले सकारात्मक भूमिका खेल्छ। मधुमेहका बिरामीका लागि धनियाको जुस उपयोगी मानिन्छ, किनभने यसले इन्सुलिनको स्त्रावलाई सन्तुलनमा राख्न सहयोग गर्छ। साथै, यसमा रहेको ‘डिटक्स’ गुणले शरीरमा जमेको विषाक्त पदार्थ हटाएर छालामा प्राकृतिक चमक ल्याउँछ र एलर्जीको समस्या पनि कम गर्छ।

हृदय स्वास्थ्यमा समेत धनियाको योगदान उल्लेखनीय छ। यसले कोलेस्ट्रोल घटाउने र रक्तचाप सन्तुलनमा राख्ने काम गर्छ। यसको परिणामस्वरूप मुटु सम्बन्धी रोगहरूको जोखिम कम हुन्छ। साथै, छालासम्बन्धी समस्या—जस्तै एलर्जी, डन्डिफोर वा रुखोपन—मा धनियाको रस वा पेस्टको प्रयोग लाभदायक हुन्छ, किनभने यसमा एन्टिब्याक्टेरियल र एन्टिफंगल गुणहरू हुन्छन्।

धनिया रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने स्रोतको रूपमा पनि चिनिन्छ। यसमा भएको भिटामिन सी र एन्टिअक्सिडेन्टहरूले शरीरलाई भाइरल संक्रमण र रुघाखोकीबाट जोगाउन सहयोग पुर्‍याउँछन्। मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीका लागि समेत धनिया उपयोगी मानिन्छ, किनभने यसले तनाव घटाउने र मानसिक स्वास्थ्य सुदृढ गर्ने काम गर्छ। पोटासियमको राम्रो स्रोत भएकाले यो रक्तचाप सन्तुलनमा राख्न पनि सघाउ पुर्‍याउँछ।

तर, यसको अत्यधिक सेवनले केहीमा एलर्जी वा अपचको समस्या उत्पन्न हुन सक्छ। गर्भवती र स्तनपान गराइरहेका महिलाहरूले धनिया सेवन गर्नु अघि चिकित्सकको सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ। साथै, प्रयोग गर्नु अघि सफा पानीमा राम्ररी धोएर मात्र प्रयोग गर्नु जरूरी छ।