पेय पदार्थले तपाईँको दाँत खराब बनाइरहेको त छैन?

 फलफूल मिसाइएका पानी, सुन्तलाको रस वा फ्रुट टीजस्ता पेय पदार्थहरू प्रायः हेल्दी विकल्पको रूपमा लिइन्छन्। तर वैज्ञानिकहरूको भनाइमा, यिनले दाँतलाई दीर्घकालीन रूपमा हानी पुर्‍याउने सम्भावना अत्यन्तै उच्च हुन्छ।

यूकेको किङ्स कलेज लण्डन (केसीएल) का दन्त विज्ञहरूले यस्ता पेय पदार्थहरूले दाँतको बाहिरी तह इनामेललाई क्षति पुर्‍याउने र त्यसबाट दन्त क्षयीकरण सुरु हुने चेतावनी दिएका छन्। इनामेल एकपटक खिइएपछि फेरि त्यसलाई पूर्ववत् बनाइदिन सकिँदैन।

दाँतमा कसरी असर गर्छ?

गुलियो वा अम्लीय पेय पदार्थले दाँतमा हुने ब्याक्टेरियालाई सक्रिय बनाउँछ। ती ब्याक्टेरियाले इनामेलमा आक्रमण गरी सानो सानो प्वाल बनाउँछ, जसलाई सुरुवाती अवस्थामा ‘फिलिङ’ गरेर रोक्न सकिन्छ। तर अम्लीय पेय पदार्थको नियमित र गलत तरिकाले सेवन गर्दा दाँतको सतह गहिरो रूपमा क्षय हुन थाल्छ।

पेय पदार्थ कसरी पिउने?

अनुसन्धानअनुसार:

• घुटुक्क पिएमा मुखको पीएच (अम्लीयता मापन) सामान्य अवस्थाबाट झरे पनि १८ सेकेन्डमै सामान्यतामा फर्कन्छ।

• मुखमा केही बेर राख्दा अम्लीयता बढी समय रहन्छ।

• कुलकुल गर्दा अम्लीयता अत्यधिक बढ्छ र सामान्य हुन धेरै समय लाग्छ।

दाँत जोगाउने उपायहरू:

• अम्लीय पेय पदार्थ पिउँदा मुखमा राखिराख्ने वा कुलकुल नगर्नुहोस्।

• स्ट्र (straw) को प्रयोगले दाँतमा पर्ने असर कम गर्न सकिन्छ।

• खाना खाँदाखाँदै वा खानु अघि/पछिको समयमा मात्र यस्ता पेय सेवन गर्नुहोस्।

• खानाको अन्त्यमा चीज, दही वा दूध लिने गर्दा मुखको अम्लीयता कम हुन्छ।

• चुइङ्गम चपाउनुहोस्, जसले थुकको मात्रा बढाउँछ र इनामेललाई सुरक्षा गर्छ।

के सबै पेय पदार्थ एकै किसिमले हानिकारक हुन्छन्?

केसीएलको प्रयोग अनुसार:

• कोला – सबभन्दा बढी हानिकारक

• सुन्तलाको रस – दोस्रो

• रेड बेरी चिया – तेस्रो

• एरन (दही र पानीको पेय) – तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित

अम्लीय खानाहरू जसले दाँत बिगार्छन्:

• साइट्रस फलफूल (सुन्तला, कागती)

• केचप, किम्ची, अचार

• अचार वा भिनेगरयुक्त खाना

• सुगर-फ्री भनिएका ड्रिङ्क पनि हानिकारक

किङ्स कलेजका एक अध्ययनअनुसार युरोपका १८–३५ वर्ष उमेर समूहका ३०% मा केही न केही दन्त क्षयीकरण देखिएको छ। खाडी मुलुकहरूमा यो दर झन् बढी पाइयो – ओमानमा ६०%, साउदी अरेबियामा ५७%, यूएईमा ४९% सम्म।

दन्त क्षयीकरण रोक्नको लागि सधैं सजग हुनु जरूरी छ। पेय पदार्थको सेवन गर्ने तरिका, समय र बानी नै तपाईंको मुस्कानको सुरक्षा हो। चिकित्सकको भनाइमा, दन्त क्षयीकरणको उपचार चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ, तर त्यसको रोकथाम भने पूर्णरूपमा सम्भव छ।