मधुमेह रोगीका लागि उखुको रस लाभ वा हानि? हेर्नुहाेस

काठमाडौं – मधुमेह भएका व्यक्तिहरूले आफ्नो खानपान र जीवनशैलीमा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक छ। यदि ध्यान नदिइएमा यसले गम्भीर स्वास्थ्य समस्याहरू निम्त्याउन सक्छ। गर्मीयाममा बजारमा विभिन्न प्रकारका फलफूल पाइन्छन्, जसले स्वास्थ्यमा लाभ पुर्‍याउने भए पनि मधुमेह रोगीहरूले जानीबुझी उपभोग गर्नुपर्छ। आज हामी उखुको रस मधुमेह रोगीहरूका लागि कत्तिको सुरक्षित छ भन्ने विषयमा जानकारी दिनेछौं।

उखुको रस एक प्राकृतिक पेय पदार्थ हो, जसलाई स्वास्थ्यका लागि लाभदायक मानिन्छ। यसमा तामा, म्याग्नेसियम, पोटासियम, भिटामिन ए, बी१, बी२, बी३, सी, जिंक, म्यांगनीज, क्याल्सियम, र फलाम जस्ता महत्त्वपूर्ण खनिजहरू पाइन्छन्। फार्माकोग्नोसी रिभ्युजमा प्रकाशित एक अध्ययन अनुसार उखुको रसमा ७०-७५ प्रतिशत पानी, १३-१५ प्रतिशत सुक्रोज (प्राकृतिक चिनी), र १०-१५ प्रतिशत फाइबर पाइन्छ।

भारतमा गरिएको एक अध्ययनले जन्डिस, रक्तस्राव, पिसाब गर्दा जलन हुने समस्या, र शौचालय सम्बन्धी अन्य रोगहरूमा उखुको रस उपयोगी हुने बताएको छ।

यद्यपि उखुको रससँग थुप्रै स्वास्थ्य लाभ छन्, यसमा चिनीको मात्रा अत्यधिक हुन्छ। ५० मिलिलिटर उखुको रसमा झण्डै ५० ग्राम चिनी पाइन्छ, जुन १२ चम्चाभन्दा बढी चिनी बराबर हो। जबकि, वयस्क महिलाले प्रति दिन २४ ग्राम र पुरुषले ३६ ग्रामभन्दा बढी चिनी उपभोग गर्नु हुँदैन।

ग्लाइसेमिक इन्डेक्स (GI) भनेको कुनै खाना वा पेय पदार्थले रगतमा चिनीको मात्रा कति चाँडो बढाउन सक्छ भन्ने मापन हो। उखुको रसको ग्लाइसेमिक इन्डेक्स ४३ छ, जुन कम मानिन्छ। यद्यपि, यसको ग्लाइसेमिक लोड (GL) उच्च हुने भएकाले यसले रक्तमा चिनीको स्तरलाई असर पुर्‍याउन सक्छ। अचानक रक्तचिनी घट्ने समस्या (Hypoglycemia) भएका बिरामीहरूका लागि भने उखुको रस उपयोगी हुन सक्छ।

मधुमेह रोगीहरूले उखुको रस पिउनुअघि डाक्टरको सल्लाह लिनु अत्यन्त आवश्यक छ। साथै, खानपानमा विशेष सावधानी अपनाउनु आवश्यक छ। तारेको, प्रशोधित, बेक्ड र गुलियो खाना परहेज गर्नुहोस्। सेतो चामल, सेतो रोटी, पास्ता जस्ता साधारण कार्बोहाइड्रेटबाट टाढा रहनुहोस्। अत्यधिक चिनीयुक्त पदार्थहरू जस्तै मिठाई, कोल्ड ड्रिङ्क्स, र सोडायुक्त पेय पदार्थ नपिउनुहोस्।

यदि तपाईंलाई अत्यधिक तिर्खा लाग्ने, बारम्बार पिसाब लाग्ने, बिना कारण तौल घट्ने, थकान र कमजोरी महसुस हुने, चिडचिडाहट वा अत्यधिक मुड परिवर्तन हुने, दृष्टि धमिलो हुने, घाउहरू ढिलो निको हुने, गिजा वा छालामा संक्रमणको वृद्धि हुने जस्ता लक्षणहरू देखिन्छन् भने तुरुन्त चिकित्सकसँग परामर्श गर्नुहोस्।

मधुमेह रोगीहरूले उखुको रस अत्यन्त सीमित मात्रामा मात्र सेवन गर्नुपर्छ। यद्यपि, अचानक चिनी घट्ने समस्या भएका व्यक्तिहरूका लागि भने यो लाभदायक हुन सक्छ। स्वास्थ्यलाई ध्यानमा राख्दै, खानपानमा सन्तुलन राख्नु नै उत्तम उपाय हो। कुनै पनि नयाँ खानेकुरा आफ्नो आहारमा समावेश गर्नु अघि चिकित्सकको सल्लाह लिनु बुद्धिमानी हुन्छ