नेपालका अन्तिम फिरन्ते राउटे समुदायको संरक्षण गर्न कर्णालीमा ‘राउटे करिडोर’ बन्ने, के हो यो योजना?

नेपालको एकमात्र फिरन्ते जाति, राउटे समुदायको मौलिक पहिचान र अस्तित्व संरक्षणका लागि कर्णाली प्रदेश सरकारले एक अभूतपूर्व योजना अघि सारेको छ। प्रदेश सरकारले चालु आर्थिक वर्षमा ‘राउटे करिडोर’ निर्माण गर्ने घोषणा गरेको हो, जसले यो लोपोन्मुख समुदायको भविष्य सुरक्षित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ। यो करिडोर दैलेख, सुर्खेत र सल्यानका ती जंगल क्षेत्रहरूमा केन्द्रित हुनेछ, जहाँ राउटेहरू परम्परागत रूपमा बसाइँ सर्दै आएका छन्।

पृष्ठभूमिमा हेर्दा, राउटे नेपालको जीवन्त सांस्कृतिक सम्पदा हुन्, जो आधुनिक जीवनशैलीबाट टाढा, जंगलमा फिरन्ते जीवन बिताउँछन्। काठका सामग्री बनाएर अन्नसँग साट्ने परम्परागत जीवनशैली अपनाएका उनीहरूको जनसंख्या हाल जम्मा १३५ मात्र छ। आफ्नै भाषा, संस्कृति र मुखिया प्रणालीमा चल्ने यो समुदायलाई विकासको मूलधारमा ल्याउनु र उनीहरूको स्वतन्त्रताको सम्मान गर्नु सधैं एक चुनौती रहँदै आएको छ।

प्रदेशका सामाजिक विकासमन्त्री घनश्याम भण्डारीका अनुसार, यो ‘राउटे करिडोर’ अवधारणा अन्तर्गत राउटे समुदायलाई पोषणयुक्त खाना, निःशुल्क स्वास्थ्य उपचार, उनीहरूका बालबालिकाका लागि शिक्षामा पहुँच र कानुनी संरक्षण जस्ता सुविधाहरू प्रदान गरिनेछ। विगत १० वर्षमा उनीहरू बसेको स्थानको नक्साङ्कनको आधारमा बन्ने यो करिडोरले राउटे समुदायको स्वतन्त्र घुमफिरको अधिकारलाई सम्मान गर्दै उनीहरूको जीवनस्तर उकास्न मद्दत गर्नेछ। सरकारको यो प्रयासले राउटे जातिको विशिष्ट पहिचान जोगाउँदै उनीहरूलाई राज्यको संरक्षणमा ल्याउने लक्ष्य राखेको छ।