चिसो मौसममा देखिने १० स्वास्थ्य समस्या र बच्ने उपाय

काठमाडौं — काठमाडौं उपत्यकासहित देशभर चिसो बढ्दै गएको छ। जाडो मौसममा अन्य समयको तुलनामा बालबालिका र वृद्धवृद्धामा स्वास्थ्य समस्या बढी देखिने चिकित्सकहरू बताउँछन्। चिसोका कारण सामान्य रुघाखोकीदेखि ज्यानै जोखिममा पार्ने रोगसम्म देखिन सक्ने भएकाले विशेष सावधानी आवश्यक छ।

चिसो मौसममा देखिने प्रमुख १० स्वास्थ्य समस्या र तिनबाट बच्ने उपाय यसप्रकार छन्–

१. हाइपोथर्मिया
शरीरको तापक्रम अस्वाभाविक रूपमा घट्नु हाइपोथर्मिया हो। यसले जीउ काम्ने, दिमाग सुस्त हुने र बेहोससम्म गराउन सक्छ।
बच्ने उपाय: पर्याप्त न्यानो लुगा लगाउने, चिसोबाट जोगिने र अवस्था गम्भीर भए तुरुन्त अस्पताल जाने।

२. मौसमी फ्लु (इन्फ्लुएन्जा)
खोक्दा वा हाछ्युँ गर्दा सर्ने यो भाइरस जाडोको सुरुवातमा बढी देखिन्छ।
बच्ने उपाय: भिडभाडबाट टाढा रहने, मास्क लगाउने, साबुनपानीले हात धुने र लक्षण देखिए स्वास्थ्य परीक्षण गराउने।

३. रुघाखोकी
चिसोमा भाइरस सक्रिय हुँदा रुघाखोकी र एलर्जी बढ्छ।
बच्ने उपाय: चिसोबाट बच्ने, मास्क प्रयोग गर्ने र समस्या जटिल भए चिकित्सकको सल्लाह लिने।

४. हिउँले खाने (फ्रोस्टबाइट)
हिमाली तथा उच्च पहाडी क्षेत्रमा लामो समय चिसो वा हिउँको सम्पर्कमा रहँदा शरीरका अंग प्रभावित हुन्छन्।
बच्ने उपाय: हातखुट्टा, कान, नाक र अनुहारलाई न्यानो राख्ने, अत्यधिक चिसोबाट जोगिने।

५. श्वासप्रश्वास सम्बन्धी रोग
दम, ब्रोन्काइटिस र निमोनियाजस्ता समस्या चिसोमा बढ्छन्।
बच्ने उपाय: धुलो–धुवाँ र प्रदूषणबाट टाढा रहने, मास्क प्रयोग गर्ने र धुम्रपान नगर्ने।

६. हृदयघात र मुटुरोग
चिसोले रक्तनली खुम्चिँदा हृदयघातको जोखिम बढ्छ।
बच्ने उपाय: चिसोबाट जोगिने, नियमित व्यायाम गर्ने, चिल्लो–बोसोयुक्त खाना कम खाने।

७. कार्बन मोनोअक्साइड पोइजनिङ
झ्यालढोका बन्द गरेर आगो वा हिटर ताप्दा विषालु ग्यास जम्मा हुन सक्छ।
बच्ने उपाय: कोठामा हावा आवतजावत हुने व्यवस्था गर्ने र लामो समय बन्द कोठामा आगो नताप्ने।

८. जोर्नीको दुखाइ
तापक्रम घट्दा जोर्नी कडा भई दुख्ने समस्या देखिन्छ।
बच्ने उपाय: शरीरको माथिल्लो र तल्लो दुवै भाग न्यानो राख्ने।

९. छाला सुख्खा हुनु
चिसोले छालाको नमी घटाउँछ।
बच्ने उपाय: न्यानो कपडा लगाउने, झोलिलो खानेकुरा खाने र मोइस्चराइजर प्रयोग गर्ने।

१०. नोरोभाइरस (विन्टर डाइरिया)
जाडोमा बान्ता र झाडापखाला गराउने यो भाइरस छिटो सर्छ।
बच्ने उपाय: साबुनपानीले हात धुने, संक्रमित व्यक्तिको सम्पर्कबाट टाढा रहने र सरसफाइमा ध्यान दिने।

चिकित्सकहरूका अनुसार जाडो मौसममा सामान्य लापरबाहीले पनि गम्भीर स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले समयमै सावधानी अपनाउनु र समस्या देखिए तुरुन्त स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनु आवश्यक छ।