दिनहुँ आलु खाए के हुन्छ ?

नेपाली खानपानमा अत्यन्त लोकप्रिय आलु दैनिक रूपमा धेरैले सेवन गर्ने सब्जी हो । तर, स्वास्थ्य विज्ञहरूले आलु ‘सही तरिकाले’ खाए फाइदाजनक हुने भए पनि अत्यधिक वा गलत तरिकाले सेवन गर्दा स्वास्थ्यमा विभिन्न समस्या देखिन सक्ने बताउँदै आएका छन्।

स्वास्थ्य पोषण विज्ञहरूका अनुसार आलु ऊर्जा प्रदान गर्ने उत्कृष्ट स्रोत मानिन्छ। यसमा प्रशस्त मात्रामा कार्बोहाइड्रेट पाइने भएकाले दिनभर सक्रिय रहनेहरू, श्रमिक तथा नियमित व्यायाम गर्ने व्यक्तिका लागि यो उपयोगी सब्जीको रूपमा रहने गरेको छ।

त्यसैगरी, आलुमा पाइने पोटासियम र कम सोडियमले रगतचाप नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्ने भएकाले हृदय स्वास्थ्यमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्ने जनाएको छ। उमालेको आलुमा रहेको फाइबर पाचन प्रणालीलाई सक्रिय राख्ने र कब्जियतको समस्या कम गर्ने चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

यस्तै, आलुमा भिटामिन–सी, एन्टीअक्सिडेन्ट तथा आइरन, फस्फोरस र म्याग्नेसियमजस्ता खनिज तत्त्व पाइने भएकाले प्रतिरक्षा प्रणाली मजबुत बनाउने र हड्डी बलियो बनाउन सहयोग गर्ने शोधहरूले देखाएका छन्।

तर, दैनिक जीवनमा आलुको अत्यधिक सेवन विशेषगरी तारेको, भुटेको वा डीप–फ्राई गरिएको रूपमा खाइएमा स्वास्थ्य जोखिम बढ्ने विज्ञहरूको चेतावनी छ। फ्रेन्च फ्राइज, आलु चिप्स तथा तेलमा अत्यधिक पकाइएका आलुमा उच्च क्यालोरी, ट्रान्स–फ्याट र सोडियम पाइने भएकाले मोटोपना, रक्तचाप वृद्धि र हृदय रोगको जोखिम बढ्ने देखिएको छ।

आलुको ग्लाइसेमिक इन्डेक्स उच्च हुने भएकाले मधुमेह भएका व्यक्तिले झनै कम मात्रामा सेवन गर्नुपर्ने स्वास्थ्यकर्मीहरूको सुझाव छ।

विशेषज्ञहरूले आलु खान सही तरिका अपनाउन आग्रह गर्दै उमालेर, कम तेलमा पकाएर तथा हरिया सब्जीहरूसँग मिसाएर खाने बानी स्वास्थ्यका लागि उपयुक्त हुने बताएका छन्। तर, तारेका तथा प्रशोधित आलुका पदार्थबाट सकेसम्म टाढा रहनुपर्नेमा उनीहरू जोड दिन्छन्।

स्वास्थ्य विशेषज्ञहरू भन्छन्, “आलु आफैं खराब होइन, तर यसलाई कसरी पकाइयो र कति मात्रामा खाइयो भन्ने नै स्वास्थ्यका लागि मुख्य कुरा हो।”