सात हजार पाइला हिँड्नाले मात्र कसरी रोगको जोखिम कम गर्न सकिन्छ ?

हालका वर्षहरूमा क्यान्सर, मधुमेह र मुटुरोगजस्ता दीर्घरोगको जोखिम नेपालसहित विश्वभर तीव्र रूपमा बढिरहेको छ । इन्टरनेसनल डाइबिटिज फेडरेसनका अनुसार नेपालमा वयस्क जनसंख्यामध्ये झन्डै ७.७ प्रतिशत मानिस मधुमेहको जोखिममा छन् । स्वास्थ्य विशेषज्ञका भनाइमा त्यसको प्रमुख कारण निष्क्रिय जीवनशैली र शारीरिक गतिविधिको कमी हो ।
यस्तै परिस्थितिमा मेडिकल जर्नल लान्सेट मा हालै प्रकाशित रिपोर्टले आशाजनक निष्कर्ष प्रस्तुत गरेको छ । ‘डेली स्टेप्स एन्ड हेल्थ आउटकम्स’ शीर्षकको उक्त अध्ययनले दैनिक केवल ७ हजार पाइला हिँड्दा नै क्यान्सर, डिमेन्सिया र मुटुरोगजस्ता रोगको जोखिम उल्लेख्य रूपमा कम हुने प्रमाण प्रस्तुत गरेको छ ।
अस्ट्रेलियाको युनिभर्सिटी अफ सिड्नीले एक लाख ६० हजार व्यक्तिमाथि भएका ५७ वैज्ञानिक अध्ययनको विश्लेषणपछि तयार पारेको प्रतिवेदनमा ७ हजार पाइला स्वास्थ्यका लागि पर्याप्त र सहज लक्ष्य भएको बताइएको छ । अध्ययनकी प्रमुख अनुसन्धानकर्ता, महामारी विशेषज्ञ मेलोडी डिङका अनुसार ७ हजार पाइलाभन्दा कम हिँड्ने व्यक्तिमा लाभ कम देखिएको र ७ हजारभन्दा धेरै हिँड्दा पनि फाइदा अत्यधिक रूपमा नबढ्ने देखिएको छ ।
विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले भने वयस्कले हरेक हप्ता कम्तीमा १५० मिनेट मध्यम वा ७५ मिनेट तीव्र व्यायाम गर्नुपर्ने सुझाव दिएको छ । डब्ल्यूएचओको मापदण्ड केवल हिँडाइमा सीमित नभएर पौडी, दौड, साइकलजस्ता गतिविधि पनि प्रभावकारी मानिन्छन् ।
अध्ययनले वर्षौँदेखि प्रचलित १० हजार पाइला मापदण्ड वैज्ञानिक प्रमाणमा आधारित नभएको पनि खुलाएको छ । यो अवधारणा सन् १९६४ को टोक्यो ओलम्पिकका क्रममा ‘म्यानपो–केई’ नामक पेडोमिटरको प्रचारबाट सुरुआत भएको बताइन्छ । यसैले १० हजार पाइला दैनिक लक्ष्य एकप्रकारको मार्केटिङबाट बनेको धारणा पनि विशेषज्ञले राखेका छन् ।
लन्डनको ब्रुनेई युनिभर्सिटीका डा. डेनियल बेली र मेलबर्न युनिभर्सिटीका किम बेनेलले पनि पाँच–सात हजार पाइला नै अधिकांश व्यक्तिका लागि व्यवहारिक र स्वास्थ्यकर लक्ष्य भएको उल्लेख गरेका छन् । उनका अनुसार अत्यधिक कदमको लक्ष्य राख्नुभन्दा नियमितता र सक्रिय जीवनशैली अपनाउनै बढी महत्त्वपूर्ण छ ।
स्वास्थ्य विज्ञहरू भन्छन्— नियमित हिँडाइले तौल नियन्त्रण, रक्तचाप घटाउने, मानसिक स्वास्थ्य सुधार्ने र शरीरको मेटाबोलिज्म सक्रिय राख्ने प्रभावकारी भूमिका खेल्छ । त्यसैले दैनिक ७ हजार पाइला जति हिँड्ने बानी दीर्घरोगबाट बच्ने सरल तर प्रभावकारी उपाय हुनसक्छ ।