काठमाडौं, साउन १९ — राष्ट्रपति महिला उत्थान कार्यक्रमअन्तर्गत सरकारले गत आर्थिक वर्षमा दुर्गम क्षेत्रका १०३ गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाको निःशुल्क हवाई उद्धार गरेको छ। महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयका अनुसार ज्यान जोखिममा परेका गर्भवती तथा सुत्केरीको नेपाली सेनामार्फत उद्धार गरिएको हो। मन्त्रालयले हवाई उद्धारलाई व्यवस्थित गर्न हवाई उद्धारसम्बन्धी कार्यविधि, २०७७ लागू गरेको छ। लामो समयसम्म प्रसव व्यथा लाग्ने, अत्यधिक रक्तश्राव हुने, पाठेघर फुट्ने, गर्भमा शिशुको मृत्यु हुनेलगायत जटिल अवस्थामा रहेका गर्भवती तथा सुत्केरी महिलालाई उक्त कार्यक्रमअन्तर्गत निःशुल्क हवाई उद्धार गरिने व्यवस्था रहेको छ।
काठमाडौं, साउन ८ — अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले महोत्तरीको साविक भरतपुर गाउँ विकास समितिमा बाल संरक्षण भत्ता वितरणमा अनियमितता गरेको आरोपमा तत्कालीन गाविस सचिवसहित तीन जनाविरुद्ध विशेष अदालतमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको छ। आयोगका अनुसार आर्थिक वर्ष २०६८/६९ मा बाल संरक्षण भत्ताका लागि निकासा भएको ३ लाख ७ हजार २०० रुपैयाँ नक्कली भरपाई तयार गरी हिनामिना गरिएको अनुसन्धानबाट पुष्टि भएको छ। लाभग्राहीको नाममा आफैं तथा अन्य व्यक्तिबाट औँठाछाप गराई रकम दुरुपयोग गरिएको र प्रयोगशाला परीक्षणबाट समेत नक्कली सहीछाप भएको प्रमाणित भएको आयोगले जनाएको छ। यस प्रकरणमा तत्कालीन कार्यालय सहायक उमाकान्त महतो, तत्कालीन गाविस सचिव महेश्वर महतो कोइरी र तत्कालीन जिल्ला विकास समिति महोत्तरीका सहायक लेखापाल सुरुज साहविरुद्ध भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ अन्तर्गत मुद्दा दायर गरिएको छ। आयोगले उनीहरूबाट ३ लाख ७ हजार २०० रुपैयाँ बिगो असुल, सोही बराबर जरिवाना तथा कानुनबमोजिम कैद सजायको माग गरेको छ।
काठमाडौं । खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागले प्रयोगशाला परीक्षणमा न्यूनस्तर पाइएका चार ब्रान्डका इन्स्ट्यान्ट चाउचाउका निश्चित ब्याच तत्काल बजारबाट फिर्ता गर्न तथा बिक्री–वितरण रोक्न निर्देशन दिएको छ। विभागका अनुसार बजार अनुगमनका क्रममा संकलन गरिएका नमुनाको प्रयोगशाला परीक्षण गर्दा बर्दियाको बाँसगढी–३ स्थित बी.सी.जी. फुड्स इन्टरप्राइजेज प्रालिद्वारा उत्पादित चार ब्रान्डका चाउचाउ खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तर ऐन, २०८१ विपरीत न्यूनस्तरको भेटिएका हुन्। बजारबाट फिर्ता गर्न आदेश दिइएका उत्पादनमा गोलमोल ब्रान्डको २५ ग्राम इन्स्ट्यान्ट नुडल्स, वाईवाई ब्रान्डको ६० ग्राम इन्स्ट्यान्ट नुडल्स, प्रिमियम पिरो ब्रान्डको २५ ग्राम इन्स्ट्यान्ट नुडल्स र मामा ब्रान्डको ६० ग्राम इन्स्ट्यान्ट नुडल्स रहेका छन्। विभागका अनुसार गोलमोल ब्रान्डको ब्याच नम्बर बी/बीएम२ सी, उत्पादन मिति २०८३ वैशाख ११ र उत्पादन मितिदेखि १२ महिनासम्म उपभोग गर्न मिल्ने उल्लेख भएको चाउचाउ फिर्ता गर्न भनिएको छ। त्यसैगरी, वाईवाई ब्रान्डको ब्याच नम्बर बी/बीएम१–एक्स–२०२६–०५–१४, उत्पादन मिति २०२६ मे १४ र उत्पादन मितिदेखि १२ महिनासम्म उपभोग गर्न मिल्ने उल्लेख भएको ६० ग्रामको चाउचाउ पनि बजारबाट फिर्ता गर्न निर्देशन दिइएको छ। प्रिमियम पिरो ब्रान्डको ब्याच नम्बर बी/बीएम२ सी, उत्पादन मिति २०८३ वैशाख २८ तथा १२ महिनाको उपभोग अवधि उल्लेख भएको २५ ग्रामको चाउचाउ पनि फिर्ता गर्नुपर्ने सूचीमा परेको विभागले जनाएको छ। यस्तै, मामा ब्रान्डको ब्याच नम्बर बी/बीएम१–एक्स–२०२६–०५–१३, उत्पादन मिति २०२६ मे १३ र उत्पादन मितिदेखि १२ महिनासम्म उपभोग गर्न मिल्ने उल्लेख भएको ६० ग्रामको चाउचाउसमेत बिक्री–वितरण रोक्न तथा बजारबाट फिर्ता गर्न आदेश दिइएको छ। विभागका अनुसार परीक्षण गरिएका यी नमुना खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तर ऐन, २०८१ को दफा १६ (क) विपरीत न्यूनस्तरका पाइएका हुन्। सोही ऐनको दफा ३८ को उपदफा (२) बमोजिम सम्बन्धित ब्याचका सम्पूर्ण उत्पादन तत्काल बजारबाट फिर्ता गर्न तथा उपदफा (४) बमोजिम ती उत्पादनको बिक्री–वितरण नगर्न र नगराउन विभागले उत्पादक कम्पनीलाई निर्देशन दिएको छ।
काठमाडौं। काठमाडौंस्थित निजामती कर्मचारी अस्पतालको फार्मेसी शाखामा भएको करिब २ करोड ९१ लाख रुपैयाँ बराबरको औषधि हिनामिना प्रकरणमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले कडा कदम चालेको छ। अस्पतालको औषधि व्यवस्थापनमा चरम लापरबाही गरी सार्वजनिक सम्पत्तिको दुरुपयोग गरेको आरोपमा आयोगले फार्मेसीका चार युनिट इन्चार्जसहित आठ जना कर्मचारीविरुद्ध विशेष अदालतमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको हो। अनुसन्धानबाट उनीहरूले औषधि आपूर्तिकर्तासँगको मिलेमतोमा नआएको औषधिको नक्कली बिल पास गराउने, म्याद गुज्रिएका औषधि व्यवस्थापन गर्न आलटाल गर्ने र कम्प्युटर प्रणालीमा गलत विवरण राखी राज्यको ढुकुटीमा नोक्सानी पुर्याएको तथ्य बाहिरिएको छ। महालेखा परीक्षकको प्रतिवेदनले औंल्याएको अनियमितता र अस्पतालको आन्तरिक समितिले गरेको छानबिनका आधारमा उनीहरूलाई बिगो, जरिवाना र कैद सजायको मागदाबी गरिएको छ। अस्पताल प्रशासनको फार्मेसी सेवा निर्देशिकालाई समेत बेवास्ता गर्दै गरिएको यो आर्थिक अनियमितताले स्वास्थ्य जस्तो संवेदनशील क्षेत्रमाथिको विश्वासमा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। स्टोरमा म्याद नाघेका औषधि थन्क्याएर आपूर्तिकर्ताको धरौटी रकमसमेत फिर्ता गराउने कार्यमा संलग्न यी कर्मचारीहरूविरुद्धको मुद्दाले सार्वजनिक संस्थामा हुने भ्रष्टाचारप्रति अख्तियारको शून्य सहनशीलतालाई पुनः पुष्टि गरेको छ।
नेपालमा रासायनिक मलको चरम अभावका कारण सीमावर्ती क्षेत्रका किसानहरू मारमा परेका छन्। हालै भारतीय बजार सोनवर्षाबाट आफ्नो खेतमा प्रयोग गर्नका लागि थोरै परिमाणमा मल लिएर घर फर्किँदै गरेका सर्लाहीको बलरा नगरपालिका–५ का दुई स्थानीय बासिन्दा नागेन्द्रप्रसाद सिंह र सुरेशप्रसाद सिंहलाई भारतीय सुरक्षाकर्मीले पक्राउ गरी तस्करीको आरोपमा मुद्दा चलाएको छ। यद्यपि, स्थानीय वडाध्यक्ष मनोजमोहन कुमार सिंहका अनुसार पक्राउ परेका दुवै व्यक्ति तस्कर नभई मलको हाहाकारले गर्दा बाध्य भएर घरायसी प्रयोजनका लागि मल ल्याइरहेका साधारण किसान हुन्। सरकारी निकायबाट किसानले समयमै मल नपाउँदा उनीहरू कानुनी झमेलामा फस्नुपरेको भन्दै स्थानीय स्तरमा आक्रोश बढेको छ। हाल उनीहरूविरुद्धको अदालती प्रक्रिया जारी रहेको र उनीहरू छिट्टै धरौटीमा छुट्ने सम्भावना रहेको सर्लाहीका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी होमप्रसाद अधिकारीले जानकारी दिएका छन्।
दुर्गम जुम्लाको एकान्तमा रहेको प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा कार्यरत डा. आशिष प्याकुरेलले देखेको एउटा दृश्यले नेपाली स्वास्थ्य क्षेत्रको वास्तविक तस्बिर उदाङ्गो पारेको छ। कक्षा ९ मा पढ्ने एक किशोरीले आफू गर्भवती भएको भन्दै आइरन चक्की माग्दा डाक्टर स्तब्ध भए। समाजमा व्याप्त बालविवाह र चेतनाको अभावले कसरी भविष्यका कर्णधारहरू नै किशोरावस्थामै आमा बन्न बाध्य छन् भन्ने यो एउटा प्रतिनिधि घटना मात्र हो। जुम्लाजस्ता दुर्गम भेगमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच मात्र होइन, शिक्षा, सामाजिक कुरीति र गरिबीको दुष्चक्रले मानिसहरूको जीवनलाई निकै कठिन बनाइदिएको छ। डा. प्याकुरेलका अनुसार अस्पतालमा बिरामी आउँदा सामान्य सिटामोल र मलमसमेत नहुने अवस्थाले स्वास्थ्य प्रणालीको कमजोर धरातललाई झल्काउँछ। केही समयअघि मात्रै सुत्केरी महिलालाई सामाजिक मान्यताका कारण घरभित्र पस्न नदिई गोठमा राख्ने र घाउ निको पार्न तेल तताएर पोल्ने जस्ता अन्धविश्वासले अझै पनि समाजको गहिरो जरो गाडेर बसेको छ। आधुनिक युगमा विश्व अन्तरिक्षसम्म पुगिसक्दा पनि हाम्रा गाउँघरका भुइँमान्छेहरू भने अझै पनि आधारभूत स्वास्थ्य अधिकार र मानवीय व्यवहारबाट वञ्चित हुनु विडम्बनापूर्ण छ। दुर्गमका यी पीडाहरू केवल कागजी तथ्यांकमा मात्र सीमित नभई समाजमै रहेका यथार्थ हुन्, जसलाई अब केवल भाषणले होइन, व्यावहारिक परिवर्तनले मात्र सुधार्न सकिन्छ।
हेटौंडा । गर्मी तथा वर्षायाममा छालासम्बन्धी समस्या बढ्ने भएकाले छालाको उचित स्याहारमा विशेष ध्यान दिन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्। उनीहरूका अनुसार शरीरका अङ्गहरूमध्ये छाला सबैभन्दा संवेदनशील भएकाले घाम, संक्रमण तथा अस्वस्थ जीवनशैलीबाट यसलाई जोगाउन आवश्यक छ। चिकित्सकका अनुसार घाममा बढी पर्ने शरीरका खुला भागहरूमा छिटो असर देखिने भएकाले बच्चादेखि वृद्धसम्म सबैले घामबाट जोगिने उपाय अपनाउनुपर्छ। एक दिनको अत्यधिक घामले पनि छालामा क्षति पुर्याउन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ। वर्षायाममा भने ब्याक्टेरिया, भाइरस तथा फंगसजन्य संक्रमणको जोखिम बढ्ने गर्दछ। यस समयमा धाउ पाक्ने, पिलो आउने, शरीरका काप–कापमा संक्रमण हुने तथा गोडाका औँलामा छालाका पत्र छुट्टिने समस्या देखिन सक्छन्। लामो समयसम्म शरीरका भागहरू चिसो र ढाकिएको अवस्थामा रहँदा फंगसको संक्रमण बढ्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्। विशेषज्ञहरूका अनुसार फेसवास तथा क्रिम प्रयोग गर्नुअघि आफ्नो छालाको प्रकृति पहिचान गर्नु आवश्यक हुन्छ। सामान्य, सुख्खा, चिल्लो, मिश्रित वा संवेदनशील छालाअनुसार फरक–फरक उत्पादन प्रयोग गर्नुपर्ने हुन्छ। यसका लागि छालारोग विशेषज्ञसँग परामर्श गरी छालाको प्रकृति थाहा पाएपछि मात्रै उपयुक्त फेसवास, मोइस्चराइजर तथा क्रिम छनोट गर्न सुझाव दिइएको छ। गर्मी र जाडो मौसममा पनि फरक प्रकारका क्रिम प्रयोग गर्नुपर्ने चिकित्सकहरूको भनाइ छ। चिकित्सकहरूका अनुसार छाला शरीरको समग्र स्वास्थ्यको ऐना हो। शरीरका अन्य अंगमा समस्या हुँदा पनि त्यसको असर छालामा देखिन सक्छ। पेटसम्बन्धी रोग, थाइराइड, मधुमेहलगायतका स्वास्थ्य समस्याले पनि छालामा असर पुर्याउन सक्छन्। राति अबेरसम्म जाग्राम बस्ने, धूम्रपान तथा मद्यपान गर्ने बानीले छालाको स्वास्थ्य बिगार्न सक्ने बताइएको छ। हरियो सागसब्जी, फलफूल तथा प्रशस्त पानीको सेवनले छालालाई स्वस्थ राख्न सहयोग पुग्ने चिकित्सकहरूको सुझाव छ। त्यस्तै नियमित शारीरिक व्यायाम पनि छालाको स्वास्थ्यका लागि आवश्यक मानिएको छ। मोटोपन बढ्दै जाँदा डन्डीफोर आउने, हार्मोनल परिवर्तन हुने, घाँटीको पछाडिपट्टि तथा काखीमा कालोपन देखिने समस्या हुन सक्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन्। लामो समय मोबाइल, कम्प्युटर तथा अन्य डिजिटल स्क्रिनको प्रयोग गर्दा छालामा नकारात्मक असर पर्न सक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्। यस्ता उपकरणबाट निस्कने निलो प्रकाश (ब्लु लाइट) ले छालामा विभिन्न समस्या निम्त्याउन सक्छ। विगतमा गर्भवती महिलामा बढी देखिने चाया–पोतोको समस्या अहिले लामो समय स्क्रिनमा काम गर्ने पुरुषहरूमा समेत देखिन थालेको चिकित्सकहरूको भनाइ छ। अत्यधिक स्क्रिन प्रयोग गर्ने व्यक्तिहरूमा कम उमेरमै छालामा बुढ्यौलीका लक्षण देखिन सक्ने बताइएको छ। चिकित्सकहरूका अनुसार बिहानको समयमा फेसवास प्रयोग अनिवार्य नभए पनि साँझमा अनुहार सफा गर्न फेसवास प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ। सनस्क्रिन भने छालाको प्रकृतिअनुसार चिकित्सकको सल्लाहमा प्रयोग गर्नुपर्ने सुझाव दिइएको छ। अधिकांश सनस्क्रिनको प्रभाव तीनदेखि चार घण्टासम्म रहने भएकाले आवश्यकताअनुसार पुनः प्रयोग गर्नुपर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्। घरमै दही, कागतीलगायतका सामग्री प्रयोग गरेर फेसप्याक बनाउने चलन वैज्ञानिक रूपमा उपयुक्त नभएको भन्दै चिकित्सकहरूले त्यस्ता उपाय अपनाउन नहुने सुझाव दिएका छन्। छालाको स्याहारका लागि के गर्ने? बिहान अनुहार सफा गर्ने। छालाको प्रकृतिअनुसार मोइस्चराइजर प्रयोग गर्ने। नियमित रूपमा सनस्क्रिन लगाउने। प्रशस्त पानी पिउने र सन्तुलित आहार खाने। नियमित व्यायाम गर्ने। राति सुत्नुअघि फेसवास गरी आवश्यक क्रिम प्रयोग गर्ने। विशेषज्ञहरूका अनुसार छालाको सही स्याहार र स्वस्थ जीवनशैली अपनाएमा गर्मी तथा वर्षायाममा देखिने अधिकांश छालासम्बन्धी समस्याबाट बच्न सकिन्छ।
स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वास्थ्यमन्त्री निशा मेहताले खाद्यजन्य रोगहरू गम्भीर जनस्वास्थ्य चुनौतीका रूपमा देखा परेको बताएकी छन् । विश्व खाद्य स्वच्छता दिवसको अवसरमा आइतबार शुभकामना सन्देश जारी गर्दै उनले यस चुनौतीको सामना गर्न र जनस्वास्थ्यमा आवश्यक सुधार ल्याउन सरकार सदैव प्रतिबद्ध रहेको स्पष्ट पारिन् । उनले नागरिकका लागि स्वच्छ खानपानको सुनिश्चितता गराउनु नै सरकारको मुख्य लक्ष्य रहेको उल्लेख गरेकी छन् । यसका साथै सरकारले खाद्य स्वच्छतालाई थप सुदृढ बनाउनका लागि ‘खाद्य स्वच्छता तथा गुणस्तर ऐन, २०८१’ को प्रभावकारी कार्यान्वयनलाई उच्च प्राथमिकतामा राखेको छ । मन्त्री मेहताले आगामी दिनमा खाद्य परीक्षण प्रयोगशालाको सबलीकरण, जोखिममा आधारित बजार अनुगमन र नीतिगत सुधारका कार्यहरूलाई तीव्रताका साथ अघि बढाइने जानकारीसमेत दिएकी छन् । खाद्यपदार्थको उत्पादनदेखि उपभोगसम्मको सबै प्रक्रियामा स्वच्छता कायम राख्नु सरकारको जिम्मेवारी भएको उनले बताइन् । यसका लागि असल कृषि अभ्यास, असल उत्पादन अभ्यास र उचित भण्डारण जस्ता विधिहरू अवलम्बन गर्न जरूरी रहेको उनको भनाइ छ । यस्ता असल अभ्यासले बजारमा गुणस्तरीय खाद्यपदार्थको उपलब्धता सुनिश्चित गर्नुका साथै अस्वस्थ्यकर खानपानबाट हुने मानवीय क्षति र आर्थिक भारलाई कम गर्ने मन्त्री मेहताले उल्लेख गरिन् । मन्त्री मेहताले यस विशेष दिवसका अवसरमा खाद्य शृङ्खलामा आबद्ध उत्पादक, व्यवसायी तथा उपभोक्तालगायत सबै सरोकारवालाहरूलाई स्वच्छ खानपानको महत्त्व आत्मसात गर्न आग्रह गरेकी छन् । उनले सबै क्षेत्रलाई आ-आफ्नो भूमिकाप्रति थप जिम्मेवार बन्न प्रेरणा मिलोस् भन्ने कामनासमेत व्यक्त गरिन् । आइतबार नेपालसहित विश्वभर ‘सबैतिर स्वच्छ खानपान, खाद्यान्न समस्याको पहिचान’ भन्ने मूल नाराका साथ यो दिवस भव्य रूपमा मनाइँदै छ । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको प्रतिवेदनअनुसार प्रत्येक वर्ष विश्वभर ६० करोड मानिस दूषित खानाका कारण बिरामी पर्ने गरेका छन् भने चार लाख २० हजार मानिसले अकालमा ज्यान गुमाउनुपरेको अवस्था छ ।
काठमाडौं । थाइराइड मानव शरीरको घाँटीको बीच भागमा रहेको पुतली आकारको एक महत्त्वपूर्ण ग्रन्थी हो। यसले शरीरका विभिन्न जैविक क्रियाकलापलाई नियन्त्रण गर्ने टी–थ्री (T3) र टी–फोर (T4) हर्मोन उत्पादन गर्छ। यी हर्मोनको मात्रा असन्तुलित हुँदा थाइराइडसम्बन्धी समस्या देखिने चिकित्सकहरू बताउँछन्। एन्डोक्राइनोलोजिस्ट डा. दीपक मल्लका अनुसार थाइराइड ग्रन्थी आफैं सक्रिय हुँदैन। मस्तिष्कमा रहेको पिट्युटरी ग्रन्थीबाट निस्कने टीएसएच (TSH) हर्मोनले थाइराइडलाई सक्रिय बनाएर टी–थ्री र टी–फोर उत्पादन गराउँछ। यी हर्मोनले शरीरको ऊर्जा उत्पादन, तापक्रम नियन्त्रण, मुटुको गति तथा अन्य महत्वपूर्ण कार्य सञ्चालन गर्छन्। किन हुन्छ थाइराइडको समस्या? थाइराइड रोगको मुख्य कारणमध्ये ‘अटो इम्युन’ समस्या प्रमुख मानिन्छ। शरीरमा उत्पन्न हुने केही एन्टिबडीहरूले थाइराइड ग्रन्थीलाई असर गर्दा हर्मोनको उत्पादन असामान्य रूपमा बढ्न वा घट्न सक्छ। थाइराइड ग्रन्थीमा असर परेपछि दुई प्रकारका समस्या देखिन्छन्– हाइपोथाइराइडिज्म (हर्मोन कम उत्पादन हुने) र हाइपरथाइराइडिज्म (हर्मोन बढी उत्पादन हुने)। थाइराइडका लक्षण हाइपोथाइराइडिज्म भएका व्यक्तिमा शरीर सुस्त हुने, अनावश्यक रूपमा तौल बढ्ने, छाला सुख्खा हुने, कब्जियत हुने तथा महिलामा गर्भधारण गर्न कठिनाइ हुनेजस्ता लक्षण देखिन सक्छन्। त्यसैगरी, हाइपरथाइराइडिज्म भएका व्यक्तिमा धेरै खाना खाँदा पनि तौल घट्दै जाने, हातखुट्टा पसिना आउने, मुटुको धड्कन बढ्ने, आँखा बाहिर निस्किएजस्तो देखिने तथा गलगाँड आउने समस्या हुन सक्छ। महिलामा किन बढी देखिन्छ? डा. मल्लका अनुसार थाइराइड जुनसुकै उमेरका व्यक्तिलाई हुन सक्छ। तर पुरुषको तुलनामा महिलामा यसको समस्या धेरै देखिन्छ। उनका अनुसार महिलाको शरीर हर्मोनको मामिलामा बढी संवेदनशील हुने भएकाले थाइराइड हर्मोनमा सानो परिवर्तन हुँदा पनि असर देखिन थाल्छ। पुरुषमा हर्मोनको मात्रा केही तलमाथि हुँदा खासै प्रभाव नपरे पनि महिलामा सानो असन्तुलनले समेत स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छ। अन्य रोगसँग सम्बन्ध थाइराइडको प्रत्यक्ष सम्बन्ध मधुमेह वा अन्य नसर्ने रोगसँग नभए पनि थाइराइड भएका व्यक्तिमा मधुमेह हुने सम्भावना बढी रहने चिकित्सकहरूको भनाइ छ। विशेषगरी हाइपोथाइराइडिज्मका कारण मोटोपन बढ्न सक्ने भएकाले त्यसले मधुमेह, उच्च रक्तचाप र कोलेस्ट्रोल बढाउने जोखिम बढाउँछ। खानपानमा के सावधानी अपनाउने? थाइराइड रोग खानेकुराका कारण मात्र हुने समस्या होइन। समाजमा बन्दाकोबी, काउली लगायतका तरकारी खान नहुने भन्ने धारणा भए पनि चिकित्सकहरू त्यसलाई गलत मान्छन्। उनीहरूका अनुसार यस्ता खानेकुरा सीमित मात्रामा सेवन गर्न सकिन्छ। यद्यपि, समुद्री खानेकुरामा आयोडिनको मात्रा बढी हुने भएकाले केही अवस्थामा चिकित्सकको सल्लाहअनुसार सेवनमा सावधानी अपनाउन सकिन्छ। साथै, चिल्लो पदार्थ कम खाने, नियमित व्यायाम गर्ने र तौल नियन्त्रणमा राख्ने बानी आवश्यक रहेको डा. मल्ल बताउँछन्। गर्भावस्थामा विशेष ध्यान चिकित्सकहरूका अनुसार प्रत्येक गर्भवती महिलाले थाइराइड परीक्षण गराउनुपर्छ। विशेषगरी पहिलेदेखि थाइराइडको समस्या भएकाहरूले थप सतर्कता अपनाउनुपर्ने हुन्छ। हाइपोथाइराइडिज्म भएका गर्भवतीले चिकित्सकको सल्लाहबिना औषधि बन्द गर्नु हुँदैन। औषधि छाड्दा गर्भपतनको जोखिम बढ्न सक्छ। शिशु जन्मिएपछि ७२ घण्टाभित्र थाइराइड परीक्षण गराउन पनि चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्। थाइराइडको उपचार सम्भव छ? डा. मल्लका अनुसार थाइराइडको प्रभावकारी उपचार उपलब्ध छ। हर्मोन कम भए आवश्यक हर्मोन दिइन्छ भने बढी भए उत्पादन नियन्त्रण गर्ने औषधि प्रयोग गरिन्छ। उनले चिकित्सकको सल्लाहबिना थाइराइडको औषधि सेवन नगर्न आग्रह गर्दै नियमित परीक्षण र उपचारबाट अधिकांश बिरामीले सामान्य जीवनयापन गर्न सक्ने बताए। (इन्डोक्राइनोलोजिस्ट डा मल्ल वीर अस्पतालमा कार्यरत छन्।)
काठमाडौं । सुकुमबासी बस्तीबाट विस्थापित भई कीर्तिपुरस्थित होल्डिङ सेन्टरमा बस्दै आएका भेषबहादुर दर्जीको उपचारका क्रममा बिहीबार निधन भएको छ। स्वास्थ्यमा समस्या देखिएपछि परिवारले उनलाई उपचारका लागि वीर अस्पतालमा भर्ना गरेको थियो। अस्पतालमा गरिएको परीक्षणका क्रममा उनको फोक्सोमा पानी जमेको पाइएको चिकित्सकहरूले बताएका छन्। परिवारका अनुसार दर्जी लामो समयदेखि फोक्सोसम्बन्धी रोगबाट पीडित थिए। पछिल्लो समय स्वास्थ्य अवस्था थप जटिल बन्दै गएपछि उनलाई अस्पताल लगिएको थियो। वीर अस्पतालका अनुसार सघन उपचार कक्ष (आईसीयू) मा उपचाररत रहेका दर्जीको बिहीबार उपचारकै क्रममा मृत्यु भएको हो। दर्जी सुकुमबासी बस्ती हटाइएपछि कीर्तिपुरस्थित होल्डिङ सेन्टरमा बस्दै आएका थिए। उनको निधनपछि परिवार तथा आफन्त शोकमा डुबेका छन्। घटनासम्बन्धी थप विवरण आउन बाँकी रहेको छ।