दुर्गम जुम्लाको एकान्तमा रहेको प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा कार्यरत डा. आशिष प्याकुरेलले देखेको एउटा दृश्यले नेपाली स्वास्थ्य क्षेत्रको वास्तविक तस्बिर उदाङ्गो पारेको छ। कक्षा ९ मा पढ्ने एक किशोरीले आफू गर्भवती भएको भन्दै आइरन चक्की माग्दा डाक्टर स्तब्ध भए। समाजमा व्याप्त बालविवाह र चेतनाको अभावले कसरी भविष्यका कर्णधारहरू नै किशोरावस्थामै आमा बन्न बाध्य छन् भन्ने यो एउटा प्रतिनिधि घटना मात्र हो। जुम्लाजस्ता दुर्गम भेगमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच मात्र होइन, शिक्षा, सामाजिक कुरीति र गरिबीको दुष्चक्रले मानिसहरूको जीवनलाई निकै कठिन बनाइदिएको छ। डा. प्याकुरेलका अनुसार अस्पतालमा बिरामी आउँदा सामान्य सिटामोल र मलमसमेत नहुने अवस्थाले स्वास्थ्य प्रणालीको कमजोर धरातललाई झल्काउँछ। केही समयअघि मात्रै सुत्केरी महिलालाई सामाजिक मान्यताका कारण घरभित्र पस्न नदिई गोठमा राख्ने र घाउ निको पार्न तेल तताएर पोल्ने जस्ता अन्धविश्वासले अझै पनि समाजको गहिरो जरो गाडेर बसेको छ। आधुनिक युगमा विश्व अन्तरिक्षसम्म पुगिसक्दा पनि हाम्रा गाउँघरका भुइँमान्छेहरू भने अझै पनि आधारभूत स्वास्थ्य अधिकार र मानवीय व्यवहारबाट वञ्चित हुनु विडम्बनापूर्ण छ। दुर्गमका यी पीडाहरू केवल कागजी तथ्यांकमा मात्र सीमित नभई समाजमै रहेका यथार्थ हुन्, जसलाई अब केवल भाषणले होइन, व्यावहारिक परिवर्तनले मात्र सुधार्न सकिन्छ।