
आज २९ जुलाई, विश्वभर 'विश्व बाघ दिवस' मनाइँदै छ। बाघको अस्तित्व संकटमा पर्न थालेपछि सन् २०१० मा रुसको सेन्ट पिटर्सबर्गमा भएको बाघ शिखर सम्मेलनले यो दिवसको सुरुवात गरेको थियो। यसै अवसरमा नेपाल सरकारले राष्ट्रिय बाघ गणनाको पछिल्लो नतिजा सार्वजनिक गर्दैछ। सन् २०२२ को तथ्याङ्कअनुसार नेपालमा ३५५ वटा बाघ रहेका छन्। चितवन, बर्दिया, पर्सा, शुक्लाफाँटा र बाँके राष्ट्रिय निकुञ्जलाई बाघको प्रमुख बासस्थान मानिन्छ। नेपालले बाघको संख्या दोब्बर बनाउने अन्तर्राष्ट्रिय लक्ष्यलाई समयअगावै पूरा गर्दै विश्वमै संरक्षणको उदाहरणीय कार्य गरेको छ। पछिल्लो पटक आधुनिक 'क्यामेरा ट्र्यापिङ' विधि र करिब २५० जनशक्तिको परिचालन गरी गरिएको वैज्ञानिक सर्वेक्षणले नेपालको जैविक विविधता र बाघ संरक्षणप्रतिको प्रतिबद्धतालाई थप बलियो बनाएको छ। बाघ केवल एक जनावर मात्र नभएर स्वस्थ पारिस्थितिकीय प्रणालीको सूचक हो, जसको संरक्षणले समग्र वनजंगल र प्राकृतिक खाद्य शृङ्खलालाई सन्तुलनमा राख्न ठूलो मद्दत पुर्याउँछ। यद्यपि, बाघको संख्यामा भएको सुखद वृद्धिसँगै मानव-वन्यजन्तु द्वन्द्वका चुनौतीहरू पनि थपिएका छन्। हाल नेपालका विभिन्न खोर र चिडियाखानामा १६ वटा समस्याग्रस्त बाघ राखिएका छन्, जसको व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ। यसैलाई सम्बोधन गर्न चितवनको देवनगरमा ५२ हेक्टर क्षेत्रफलमा आधुनिक 'टाइगर सेन्चुरी' निर्माण गर्ने सरकारी योजनाले समस्याग्रस्त बाघहरूको उचित व्यवस्थापनसँगै पर्यापर्यटन प्रवर्द्धनमा नयाँ आयाम थप्ने अपेक्षा गरिएको छ।



