विज्ञान भन्छ– रक्सीले शरीरमा पुर्‍याएको क्षति आंशिक रूपमा उल्ट्याउन सकिन्छ

काठमाडौं : वैज्ञानिकहरूले समयमै रक्सी सेवन बन्द गरे शरीरमा भएको धेरै क्षति कम गर्न, रोक्न वा आंशिक रूपमा उल्ट्याउन सकिने बताएका छन्। पछिल्ला विभिन्न अनुसन्धानहरूले अत्यधिक मदिरापानले मस्तिष्क, मुटु, कलेजो तथा प्रतिरक्षा प्रणालीमा गम्भीर असर पुर्‍याउने देखाएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार रक्सी प्रत्यक्ष रूपमा कम्तीमा ६२ प्रकारका रोगसँग सम्बन्धित छ। मुटुरोग, मानसिक विकार, ग्यास्ट्राइटिस, पेटको अल्सर, प्यान्क्रियाटाइटिस, फ्याटी लिभर, सिरोसिस तथा गर्भावस्थामा हुने ‘फेटल अल्कोहल सिन्ड्रोम’ जस्ता समस्या रक्सी सेवनसँग जोडिएका छन्। अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार रक्सीले स्तन क्यान्सर, स्ट्रोक, मधुमेह, डिमेन्सिया लगायतका अन्य रोगहरूको जोखिम पनि बढाउँछ।

अमेरिकाको डेनभरस्थित नेशनल जुइश हेल्थका हृदय रोग विशेषज्ञ Andrew Freeman का अनुसार रक्सी मूलतः विषाक्त पदार्थ हो। उनले जीवाणु नष्ट गर्न प्रयोग हुने पदार्थ शरीरका लागि पूर्ण सुरक्षित नहुने बताएका छन्। उनका अनुसार अहिलेका धेरै अध्ययनहरूले ‘थोरै रक्सी सुरक्षित हुन्छ’ भन्ने पुरानो धारणालाई चुनौती दिएका छन्।

अनुसन्धानले रक्सीले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर बनाउने देखाएको छ। एउटा पेय पदार्थ सेवन गरेपछि केवल २० मिनेटभित्रै शरीरको रोगसँग लड्ने क्षमता घट्न थाल्ने वैज्ञानिकहरूको भनाइ छ। दीर्घकालीन रूपमा अत्यधिक रक्सी सेवन गर्दा शरीरका महत्वपूर्ण प्रतिरक्षा कोषहरू स्थायी रूपमा प्रभावित हुन सक्छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार महिलाले दिनमा ४० ग्रामभन्दा बढी र पुरुषले ६० ग्रामभन्दा बढी शुद्ध अल्कोहल सेवन गरेमा त्यसलाई भारी मदिरापान मानिन्छ। धेरै ककटेल तथा अन्य पेय पदार्थमा अनुमानभन्दा बढी अल्कोहल हुने भएकाले जोखिम झन् बढ्ने बताइएको छ।

वैज्ञानिकहरूले रक्सी सेवन बन्द गरेपछि शरीरमा सकारात्मक सुधार देखिन सक्ने बताएका छन्। केही दिनदेखि केही साताभित्र प्रतिरक्षा प्रणालीमा सुधार आउन सक्छ भने मस्तिष्कको कार्यक्षमता, स्मरणशक्ति तथा निर्णय क्षमतामा पनि क्रमिक सुधार सम्भव हुने अध्ययनहरूले देखाएका छन्।

रक्सीलाई क्यान्सरको प्रमुख रोक्न सकिने कारणमध्ये एक मानिएको छ। अमेरिकी रोग नियन्त्रण तथा रोकथाम केन्द्रका अनुसार रक्सीले डीएनएमा क्षति पुर्‍याउने र दीर्घकालीन इन्फ्लामेशन बढाउने भएकाले क्यान्सरको जोखिम बढ्छ। महिलामा स्तन क्यान्सर र पुरुषमा कोलोरेक्टल क्यान्सरसँग यसको सम्बन्ध बढी देखिएको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार समयमै रक्सी सेवन नियन्त्रण वा पूर्ण रूपमा बन्द गर्न सके भविष्यमा हुने स्वास्थ्य जोखिम उल्लेखनीय रूपमा घटाउन सकिन्छ। अहिले धेरै स्वास्थ्य संस्थाहरूले रक्सी सेवन सुरु नगर्न, सेवन गरिए पनि सीमित मात्रामा गर्न वा पूर्ण रूपमा त्याग्न सुझाव दिँदै आएका छन्।