स्याउको राजधानी जुम्ला: पहिचान झल्काउन सदरमुकाममा बन्यो ‘एप्पल चोक’

जुम्ला। जसलाई नेपालको ‘स्याउको राजधानी’ भनेर पनि चिनिन्छ, अब आफ्नो यो गौरवशाली पहिचानलाई थप उजागर गर्ने भएको छ। जिल्लाको चन्दननाथ नगरपालिकाले सदरमुकाम खलङ्गामा ‘स्याउ चोक’ (एप्पल चोक) निर्माण गरेर आफ्नो प्रमुख कृषि उपजप्रतिको सम्मान र महत्त्वलाई कलात्मक रूप दिएको छ। यो चोक जुम्लाको पहिचानलाई प्रचारप्रसार गर्ने र यहाँ आउने पर्यटकहरूलाई स्वागत गर्ने नयाँ प्रतीक बनेको छ।

चन्दननाथ नगरपालिका-६ स्थित दौतरी होटल अगाडि निर्माण गरिएको यो आकर्षक चोक, नगरपालिकाको ५ लाख रुपैयाँको लगानीमा बनेको हो। उप-प्रमुख रामदेवी खड्काका अनुसार, जुम्लाको अस्तित्व र पहिचान स्याउसँग जोडिएकाले यसको प्रचारप्रसार गर्नु चोक निर्माणको मुख्य उद्देश्य हो। जुम्ला प्रवेश गर्ने जो कोहीले पनि यो चोक देख्दा जिल्लाको स्याउप्रतिको गर्व महसुस गर्न सक्नेछन्। मेयर राजुसिंह कठायतले जग्गाको अभावमा चोक अलि साँघुरो भए पनि यसले जुम्लाको चिनारी दिन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताए। उनले भविष्यमा विश्वकै उच्च स्थानमा फल्ने कालिमार्सी धानको चोक बनाउने योजना रहेको पनि सुनाए, जसले जुम्लाको कृषिगत विविधतालाई थप प्रवर्द्धन गर्नेछ।

जुम्लाको स्याउ खेतीको इतिहास पनि रोचक छ। वि.सं. २०२२ मा भारतको काश्मिरबाट ल्याइएका स्याउका बिरुवा यहाँको माटोमा फस्टाएपछि व्यावसायिक खेती सुरु भएको हो। आज जुम्लाका १९ हजार घरधुरीमध्ये करिब १६ हजार घरधुरी स्याउ खेतीमा संलग्न छन् र ४,२५० हेक्टर क्षेत्रफलमा यसको खेती हुन्छ। गत वर्ष मात्रै जुम्लाले ६१ करोड ४१ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको स्याउ निर्यात गरेको थियो, जसले यहाँको अर्थतन्त्रमा यसको प्रभाव स्पष्ट पार्छ। ‘एक घर एक बगैंचा’ जस्ता कार्यक्रमले स्याउ खेतीलाई थप प्रोत्साहन दिएको छ। यो नयाँ ‘एप्पल चोक’ 단순 निर्माण मात्र नभएर जुम्लाको संस्कृति, अर्थतन्त्र र पहिचानको जीवन्त प्रतीक हो, जसले भावी पुस्तालाई समेत प्रेरणा दिनेछ।